|
Drie reuzen De Mellard, een der oudste huizen van het Over-Betuwse dorp Valburg, bevindt zich op een diluviale ophoging van zand uit het pleistoceen. Een mogelijke verklaring voor de naam is het oud-Nederlandse woord 'melle' of 'melde', wat in die betekenis duidt op een zandgrond. Er doet het verhaal de ronde dat deze ophogingen zijn ontstaan bij het graven van de Rijn en de Waal door de drie reuzen, den Dolle, den Droeve en den Deugdelike. Hierbij ontstonden bij Valburg drie hoogten in het landschap: dat van de kerk , het Laaksche- en het Mellardsche Hoog. |
|
|
Ingen Nulandt Het landgoed De Mellard, Melder of Meller(t) was in het begin van de 15e eeuw in het bezit van Simon van Volden. Er was toen waarschijnlijk slechts sprake van een 'woontoren'. Zijn dochter Margriet trouwde in 1467 met Willem Ingen Nulandt, waardoor De Mellard in het bezit van de adellijke familie Ingen Nulandt kwam en toen aangeduid werd als een 'bouwinge lants'. Het is mogelijk dat in die periode 1480-1520 de (recht-)bank te Valburg op De Mellard zetelde; zo zou er ook een onderaardse verbinding zijn met boerderij 'de Moordakker' in het nabij gelegen Herveld, waar dan het vonnis zou zijn voltrokken aan de galg ter plaatse; deze gang is echter nooit teruggevonden. |
|
|
Tabak
In 1521 heet het huis een 'hof' en in 1590 een 'bouhof'. In 1638 gaat het goed over van de familie Ingen Nulandt naar Simon van der Linden te Nijmegen. De familie Van der Linden liet aan de achterzijde van het blokvormige gebouw met zeer dikke muren een gang aanbouwen met haaks daarop twee bouwwerken, waardoor het geheel de U-vorm kreeg die het nu nog heeft. Het dak werd voorzien van een dakruiter met klokje van Jean Baptiste le Vache (1734) voorzien van een geschoren linde als windwijzer. Op 5 november 1706 werd 'op Meldert' het huwelijk gesloten tussen Francois van der Linden, burgemeester van Nijmegen, en Agneta van Herwaerden. Ook de bijbehorende tuinen werden toen verfraaid. In 1747 waren er schilderachtige alleëen of lanen, omzoomd door fraaie eiken en iepen, prachtige bloementuinen, boomgaarden en een sterrenbos. Van maatschappelijk en economisch belang was dat de familie Van der Linden de ontwikkeling van de tabakscultuur in Valburg bevorderde en een 9-tal 'tabakskeuterijen/-hofsteden' oprichtte. |
|
|
Engelen In 1781 werd het landgoed verkocht aan H.W. Everts en in 1788 was Sanders van Well de eigenaar. In 1796, kort na de franse revolutie, verwierf de rechtskundige Hendrik Engelen, lid van het revolutionair gewestelijk bestuur, het huis en de bijbehorende landerijen. De Mellard werd toen beschreven als: 'Heerenhuis met verscheidene booven- en benedenkamers, stalling voor 8 paarden, drie tuinen, boomgaard, tuinmanswoning, drie visrijke vijvers, bergschuur, drie alleëen van eiken, iepen, beuken, gestoelte in de kerk met de bank ervoor, bos, bouwland en weiden, vrij allodiaal erv en goed.' Op 23 augustus 1804 werd op De Mellard Adriaan Walraven Engelen geboren, de latere schrijver van 'Wandelingen door Gelderland' en van gedichten en romans. Als rechtskundige werd hij in 1843 kantonrechter in Tiel en in 1849 lid van de Tweede Kamer. |
|
|
Maurice de Mellard
In 1830 gaat De Mellard over naar Geurt de Hartog, burgemeester van Valburg en promotor van de tabaksteelt. Nakomelingen waren onder andere A.H. de Hartog, schrijver in Valburgs dialect van 'Plukselbloadjes' (1888-1892) en de toneel- en romanschrijver Jan de Hartog, schrijver van onder andere 'Hollands Glorie'. In de tweede wereldoorlog gebruikte de laatste als schuilnaam Maurice de Mellard! Moge de romantiek van het landleven ook in de 21ste eeuw nog op De Mellard voortleven. |
|